دانستنیهای دندانپزشکی( قسمت چهارم)
جرمگیری و بیماریهای لثه
جرم چيست و چگونه تشکيل ميشود ؟
آیا تا به حال به سماور يا کتری که به طور معمول در منزلتان وجود دارد دقت کرده ايد ؟ معمولا اگر دور جدار داخلی سماور را دقت کنيد، لايه شيری رنگی از رسوبات مختلف را ميتوانيد مشاهده کنيد که با توجه به شهری که در آن زندگی ميکنيد و املاح موجود در آب مصرفی آن، مقدار و رنگ اين املاح متفاوت خواهد بود . جرمی که بر روی دندانها تشکيل ميشود چيزی شبيه اين جرم های دور جدار داخلی سماور است . با اين تفاوت که ترکيباتی پيچيده تر داشته و روند تشکيل آن اندکی متفاوت است . بزاق ما به طور معمول دارای املاح زيادی است که قدرت رسوب کردن را دارند . اين املاح معمولا در جاهائی که با مسواک کمتر در تماس است و یا در مدخل غدد بزاقی رسوب ميکنند. رسوب اين املاح همراه است با ايجاد بستر مناسب برای جايگزينی ميکروبهائی که به طور طبيعی در دهان وجود دارد و رشد و تکثير آن ، اضافه شدن پروتئين های موجود در غذا و بزاق و همچنين لاشه سلولهای مرده بافت های مختلف دهان در مجموع باعث افزايش حجم اين رسوبات شده و به مرور جرم تشکيل شده و در دهان قابل مشاهده ميشود . چيزی که مهم است اين است که ما معمولا مقدار کمی از جرم تشکيل شده را ميتوانيم مشاهده کنيم و قسمت عمده اين جرم با تخريب لثه، در زير لثه تخريب شده جايگزين شده و از ديد مستقيم ما پنهان ميماند . و مسئله مهمتر اينکه اين جرم های تشکيل شده پر از ميکروب های مختلف است و با مسواک زدن هم تميز نميگردد و اين ميکروبها بين ۲۰ الی ۴۰ درصد جرم تشکيل شده را تشکيل ميدهد و بافت چسبنده لثه را که محکم به دندان چسبيده را بمرور تخريب کرده و بافت نگهدارنده حياتی لثه را تخريب کرده و باعث سست شدن پايه های دندان ميشوند .
پس نتيجه ميگيريم که با جرم گيری و تميز کردن اين جرم های تشکيل شده بر روی دندان از روند تخريب لثه جلو گيری کنيم
البته به هر تغییر رنگ بر روی دندانها جرم اطلاق نمی شود و این تغییر نگها عبارتند از :
به تصوير فوق دقت کنيد . مي بينيد که جرم چگونه لثه را تخریب کرده و خودش جايگزين آن شده . آیا اگر زير ناخن شما مقدار کمی هم آلودگی جمع شده باشد رغبت ميکنيد که با اين دستها غذا بخوريد ؟ حال که ميدانيد که ۲۰ الی ۴۰ درصد اين جرم ها ميکروبها و لاشه های آنها و سلولهای مرده وجودتان است چطوری رغبت ميکنيد که غذا بخوريد ؟نگویید که لثه من جرم ندارد و يا میزان آن کم است ؟! زياد فرقی ندارد حتی اگر مقدار اندکی از اين جرم ها هم بر روی لثه های شما تشکيل شده باشد باز کافی است که لثه هاس شما را تخريب کند.
عکس سوم هم 3 روز بعد از جرم گيری را نشان می دهد . مي بينيد که التهاب لثه چقدر کاهش پيدا کرده .در این جا یک نکته قابل ذکر است و آن اينکه لثه ای که به علت جرم تخريب ميشود ديگر قابل بدست آوردن نيست و جبران نشدنی است يعنی لثه ای که به خاطر جرم تخريب ميشود لطمه غير قابل جبرانی را به آن وارد ميکند. لذا ما با جرم گيریدر مواقع نیاز ، هم روند تخريب لثه را متوقف ميکنيم و هم مانع از از دست دادن بيشتر لثه هايمان ميشويم.اين بيمار هم سالها قبل حتما لثه بالاتر از اين را داشته و الان ۴ الی ۳ ميليمتر از لثه سالمش را از دست داده که هم مشکل زيبائی ايجاد ميکند و هم به علت باز بودن سطح ريشه باعث حساسيت دندانها خواهد شد .
در اين قسمت سعی ميکنم به اين موضوع بپردازم که چرا مردم فکر ميکنند که جرم گيری دندان را خراب ميکند . موضوعی که کاملا اشتباه است و با ريشه يابی علت اين نوع افکار پی خواهيم برد که چرا چنين اشتباهی ميکنيم .
چنانکه در قسمت اول اين مطلب ذکر کردم ،جرم های تشکيل شده بر روی دندان به مرور لثه را خراب کرده و خود
جايگزين ميشود . اين امر چون به مرور اتفاق ميفتد و بيمار متوجه عقب نشينی لثه
نميشود و لثه ای که عقب نشينی کرده با جرم جايگزين ميشود فضای خالی که بين دندانها
در اثر عقب نشينی لثه هم که ايجاد ميشود از ديد بيمار پنهان ميماند .
موقعی که بيمار برای جرم گيری مراجعه ميکند وقتی اين جرم ها را تميز ميکنيم لثه تحليل رفته در معرض ديد بيمار قرار ميگيرد و چنين احساسی بدست ميدهد که جرم گيری باعث از بين رفتن لثه شده است ؟! و بقول خودشان هم لثه پائين رفته و هم لای دندانها باز شده ! در صورتی که تمام اين اتفاقات قبلا صورت گرفته بوده ولی از ديد بيمار پنهان بود .
دو سه مسئله هم چنين افکاری را تشديد ميکند اول اينکه موقع جرم گيری در هر صورت خونريزی اتفاق ميفتد و اين امری طبيعی است ولی بيمار اين امر را دليل صدمه ديدن لثه هايش ميداند و فکر ميکند همين خونريزی ها به علت کنده شدن لثه ها از روی دندان است !!! دومین مسئله اين است که موقعی که جرم به ضخامت کافی روی دندان مينشيند مانع رسيدن سرما و گرما به دندان ميشود و به طور طبيعی که دندانهای ما در معرض سرما و گرمای متعادلی در محيط دهان واقع است با وجود اين جرمها و عدم رسيدن سرما و گرما به دندان . دندان به مرور غیر حساس شده و موقعی که با جرمگيری اين جرمها را پاک ميکنيم ، ناگهان دندان در معرض سرما و گرما که قرار ميگيرد بيمار تفسیر اشتباه خود را تکميل ميکند که جرم گيری کردم لثه هايم پائين رفت ، بين دندانهايم فاصله افتاد و چون دندانم از رويش براشته شده به آب سرد و گرم هم حساس شده ؟!!! و تير ميکشد و .....
مجموع اين افکار بيمار را به اين نتيجه ميرساند که جرم گيری دندان را خراب ميکند.!حال نميدانم متوجه شديد که چرا به اشتباه فکر ميکنند که جرم گيری دندان را خراب ميکند يا نه؟!
با اين توضيحاتی که دادم اميدوارم مطمئن شده باشيد که تمام اين بلايا به علت جرم بوده که بر سرتان ميايد نه جرم گيری ! و اين جرم گيری است که از ادامه روند تخريب لثه جلوگيری ميکند .
حال به چند نکته فنی در مورد جرم گيری توجه فرمائيد.:
-
حتما در صورت صلاحدید دندانپزشک ، جرم گيری را در برنامه بهداشتی خود قرار دهيد .
-
مطمئن باشيد که با دقت در صحيح مسواک زدن تشکيل جرم را به حداقل خواهيد رساند....
-
اگر در موقع مسواک زدن ديديد که از ناحيه از لثه هايتان دارد خون مي ايد بدانيد که آن ناحيه دچار مشکل است و به دندانپزشک خود مراجعه کنيد . البته مردم به اشتباه مسواک زدن آن ناحيه را متوقف ميکنند و اين کاملا اشتباه است . ناحيه ای که خون مي ايد را مسواک بزنيد و از خونريزی آن نترسيد .
-
در صورتی که جرم زيادی داشتيد و بعد از جرم گيری دندانهايتان به سرما و گرما احساس شده زياد نگران نباشيد به مرور رفع خواهد شد و برای کاهش سريعتر حساسيت ميتوانيد از خمير دندان سنسوداين برای يک دوره ۲ ماهه استفاده فرمائيد .
-
بعد از جرم گيری حتما از دهانشويه مناسب مثل پرسيکا و يا ماتريکا استفاده نمائيد تا در بهبود زخم های به جا مانده از جرم موثر افتد . استفاده مدام از دهانشويه ها زياد توصيه نميشود و يک هفته بعد از جرم گيری ميتوانيد استفاده از دهانشويه را قطع نمائيد ....
-
در مواقع نیاز ،آنتی بیوتیک را با تجویز دندانپزشک استفاده کنید .
سلام دوستان!