ک

  • «کاچی بهتر از هیچی است.» یا «کاچی به ز هیچی.»
  • «کار از محکم‌کاری عیب نمی‌کنه.»
  • «کار بوزینه نیست نجاری.»
  • «کارد، دسته خودشو نمی‌بره.»
  • «کار نباشه زرنگه.»
  • «کار، نشد نداره.»
  • «کار نیکو کردن از پر کردن است.»
  • «کار هر بز نیست خرمن کوفتن// گاو نر می‌خواهد و مرد کهن»
  • «کاری بکن بهر ثواب؛ نه سیخ بسوزه نه کباب.»
  • «کاسه جایی رود که قدح بازآید.»
  • «کاسه داغتر از آش.»
  • «کاسه را کاشی می‌شکنه، تاوانش را قمی میده.»
  • «کاسه ای زیر نیم کاسه است .»
  • «کاشکی را کاشتند سبز نشد.»
  • «کاشکی ننم زنده می‌شد؛ این دورانم دیده می‌شد.»
  • «کافر همه را به کیش خود پندارد.»
  • «کاه از خودت نیست کاهدون که از خودته.»
  • «کاه بده، کالا بده، دو غاز و نیم بالا بده.»
  • «کاه پیش سگ، استخوان پیش خر.»
  • «کاه را در چشم مردم می‌بینه کوه را در چشم خودش نمی‌بینه.»
  • «کاهل به آب نمی‌رفت، وقتی می‌رفت خمره می‌برد.»
  • «کباب پخته نگردد مگر به گردیدن.»
  • «کبک در چنگ باز خفتن»
  • «کبوتر با کبوتر باز با باز// کند همجنس با همجنس پرواز»
  • «کپه هم با فعله است؟»
  • «کجا خوشه؟ اونجا که دل خوشه.»
  • «کج می‌گه اما رج می‌گه.»
  • «کچلی را گفتند: چرا زلف نمیگذاری؟ گفت: من از این قرتی‌گریها خوشم نمیاد.»
  • «کچل نشو که همه کچلی بخت نداره.»
  • «کچلیش کم، آوازش.»
  • «کدخدا را ببین، ده را بچاپ.»
  • «کرایه نشین، خوش نشینه.»
  • «کرم‌داران عالم را درم نیست// درم‌داران عالم را کرم نیست»
  • «کرم درخت از خود درخته.»
  • «کژدم را گفتند: چرا به زمستان در نمی‌آیی؟ گفت: به تابستانم چه حرمت است که در زمستان نیز بیرون آیم؟»
  • «کس را وقوف نیست که انجام کار چیست.» (هر وقت خوش که دست دهد مغتنم شمار) حافظ
  • «کس نخارد پشت من جز ناخن انگشت من.»
  • «کسی دعا می‌کنه زنش نمیره که خواهرزن نداشته باشه.»
  • «کسی را در قبر دیگری نمی‌گذارند.»
  • «کسی که از آفتاب صبح گرم نشد از آفتاب غروب گرم نمی‌شه.»
  • «کسی که با مادرش زنا کنه، با دیگران چها کنه.»
  • «کسی که منار می‌دزده، اول چاهش را می‌کنه.»
  • «کسی که خربزه می‌خوره، پای لرزش هم می‌شینه.»
  • «کشته از بسکه فزونست کفن نتوان کرد.»
  • «کفاف کی دهد این باده به مستی ما// خم سپهر تهی شد ز می‌پرستی ما»
  • «کف دستی که مو نداره از کجاش می‌کنند؟»
  • «کفتر صناری، یاکریم نمی‌خونه.»
  • «کفتر چاهی جاش توی چاهه.»
  • «کفشات جفت، حرفات مفت.»
  • «کفشاش یکی نوحه می‌خونه، یکی سینه می‌زنه.»
  • «کفگیرش به ته دیگ خورده.»
  • «کلاغ آمد چریدن یاد بگیره پریدن هم یادش رفت.»
  • «کلاغ از وقتی بچه‌دار شد، شکم سیر به خود ندید.»
  • «کلاغ از باغمون قهر کرد، یک گردو منفعت ما.»
  • «کلاغ خواست راه رفتن کبک را یاد بگیره راه رفتن خودش هم یادش رفت.»
  • «کلاغ، روده خودش درآمده بود اونوقت می‌گفت: من جراحم.»
  • «کلاغ سر لونه خودش قارقار نمی‌کنه.»
  • «کل اگر طبیب بودی سر خود دوا نمودی.»
  • «کلاه را که به هوا بیندازی تا پائین بیاید هزار تا چرخ می‌خوره.»
  • «کلاه کچل را آب برد گفت: برای سرم گشاد بود.»
  • «کلفتی نون را بگیر و نازکی کار را.»
  • «کلوخ‌انداز را پاداش سنگ است// جواب است ای برادر این نه جنگ است»
  • «کله‌اش بوی قورمه‌سبزی میده.»
  • «کله‌پز برخاست سگ جایش نشست.»
  • «کله‌گنجشکی خورده.»
  • «کمال همنشین در من اثر کرد// وگر نه من همان خاکم که هستم» سعدی
  • «کم بخور همیشه بخور.»
  • «کمم گیری کمت گیرم؛ نمرده ماتمت گیرم.»
  • «کنار گود نشسته میگه لنگش کن.»
  • «کنگر خورده لنگر انداخته.»
  • «کور از خدا چی میخواهد؟ دو چشم بینا.»
  • «کور خود و بینای مردم.»
  • «کورشه اون دکانداری که مشتری خودشو نشناسه.»
  • «کور را چه به شب‌نشینی.»
  • «کور کور را می‌جوره آب گودال را.»
  • «کور هرچی توی چنته خودشه خیال میکنه توی چنته رفیقش هم هست.»
  • «کوری دخترش هیچ، داماد خوشگل هم می‌خواهد.»
  • «کوری دگر عصاکش کور دگر بود» (سنی که روز حشر شفیعش عمر بود...)
  • «کوزه خالی، زود از لب بام میافته.»
  • «کوزه‌گر از کوزه شکسته آب می‌خوره.»
  • «کوزه نو آب خنک داره.»
  • «کوزه نو دو روز آب را سرد نگه میداره.»
  • «کوسه دنبال ریش رفت سیبیلشم از دست داد.»
  • «کوسه و ریش پهن.»
  • «کو فرصت؟»
  • «کوه بکوه نمیرسه، آدم به آدم میرسه.»
  • «کوه، موش زاییده.»

گ

  • «گابمه و آبمه و نوبت آسیابمه.»
  • «گاو پیشانی سفیده.»
  • «گاه باشد که کودکی نادان// به غلط بر هدف زند تیری» سعدی
  • «گاهی از سوراخ سوزن تو می‌ره گاهی هم از دروازه تو نمی‌ره.»
  • «گدارو که رو بدی صاحبخونه می‌شه.»
  • «نرمی ز حد مبر که چو دندان مار ریخت// هر طفل نی‌سوار کند تازیانه‌اش» صائب تبریزی
  • «گذر پوست به دباغخانه می‌افته.»
  • «گر به دولت برسی مست نگردی مردی.»
  • «گر بری گوش و گر زنی دمبم// بنده از جای خود نمی‌جنبم.»
  • «گربه دستش به گوشت نمی‌رسه می‌گه بو می‌ده.»
  • «گربه را دم حجله باید کشت.»
  • «گربه را اگر در اطاق حبس کنی پنجه بروت می‌زنه.»
  • «گربه را گفتند: گهت درمونه خاک پاشید روش.»
  • «گربه روغن می‌خوره، بی‌بی دهن منو بو می‌کنه.»
  • «گربه مسکین اگر پر داشتی// تخم گنجشک از زمین برداشتی»
  • «گر تو بهتر می‌زنی بستان بزن.»
  • «گر تو قرآن بدین نمط خوانی// ببری رونق مسلمانی» سعدی
  • «گر تو نمی‌پسندی تغییر ده قضا را» (در کوی نیک‌نامی ما را گذر ندادند ...) حافظ
  • «گر جمله کائنات کافر گردند// بر دامن کبریاش ننشیند گرد»
  • «گر حکم شود که مست گیرند// در شهر هر آنچه هست گیرند»
  • «گر در همه شهر یک سر نیشتر است// در پای کسی رود که درویش‌تر است»
  • «گر در یمنی چو با منی پیش منی// ور پیش منی چو بی‌منی در یمنی»
  • «گرد نام پدر چه می‌گردی؟// پدر خویش باش اگر مردی»
  • «گرز به خورند پهلوون.»
  • «گر زمین و زمان بهم دوزی// ندهندت زیاده از روزی»
  • «گر صبر کنی زغوره حلوا سازیم.»
  • «گر گدا کاهل بود تقصیر صاحب‌خانه چیست؟»
  • «گرگ دهن‌آلوده و یوسف ندریده.»
  • «گرگ‌زاده آخرش گرگ میشه.»
  • «گرگ که پیر میشه رقاص سگ میشه.»
  • «گرهی که با دست باز میشه نباید با دندان باز کرد.»
  • «گفت: پیغمبر که چون کوبی دری// عاقبت زآن در برون آید سری» مولوی
  • «گفت: چشم تنگ دنیادار را// یا قناعت پر کند یا خاک گور» سعدی
  • «گفت: خونه قاضی عروسیست. گفت: به تو چه؟ گفت: مرا هم دعوت کرده‌اند. گفت: به من چه؟»
  • «گفت: استاد؛ شاگردان از تو نمی‌ترسند. گفت: من هم از شاگردها نمی‌ترسم.»
  • «گفتند: خرس تخم میذاره یا بچه؟ گفت: از این دم بریده هرچی بگی برمیاد.»
  • «گفتند: خربزه و عسل با هم نمیسازند. گفت: حالا که همچین ساخته‌اند که دارند منو از وسط برمی‌دارند.»
  • «گفتند: خربزه می‌خوری یا هندوانه؟ گفت: هردوانه.»
  • «گفت: نوری خونه است؟ گفتند: علاوه بر نوری دخترش هم خونه‌است. گفت: نور علی نور.»
  • «گل بود به سبزه نیز آراسته شد.»
  • «گِل زن و شوهر را از یک تغار برداشته‌اند.»
  • «گله‌گیهات به سرم ایشالاه عروسی پسرم.»
  • «گنج بی مار و گل بی‌ خار نیست// شادی بی‌غم در این بازار نیست» مولوی
  • «گنج و مار و گل و خار و غم و شادی به هم‌اند» (جور دشمن چه‌کند گر نکشد طالب دوست...) سعدی
  • «گنجشک امسالی رو باش که گنجشک پارسالی را قبول نداره.»
  • «گنجشک با زاغ زوغش بیست تاش یه قرونه، گاومیش یکیش صدتومنه.»
  • «گندم از گندم بروید جو ز جو» (از مکافات عمل غافل نشو...) مولوی
  • «گندم خوردیم از بهشت بیرونمان کردند.»
  • «گنه کرد در بلخ آهنگری// به شوشتر زدند گردن مسگری»
  • «گوز در بازار مسگری.»
  • «گوز به شقیقه چه ربطی داره.»
  • «گوسفند امام‌رضا را تا چاشت نمی‌چرونه.»
  • «گوسفند بفکر جونه، قصاب به فکر دنبه.»
  • «گوش اگر گوش تو و ناله اگر ناله من// آنچه البته به جایی نرسد فریاد است» یغمای جندقی
  • «گوشت جوان لب طاقچه‌است.»
  • «گوشت را از ناخن نمیشه جدا کرد.»
  • «گوشت را از بغل گاو باید برید.»
  • «گوشت رانم را می‌خورم منت قصاب رو نمی‌کشم.»
  • «گوهر پاک بباید که شود قابل فیض// ورنه هر سنگ و گلی لؤلؤ مرجان نشود» حافظ
  • «گه جن خورده.»
  • «گیرم پدر تو بود فاضل// از فضل پدر تو را چه حاصل» ~ نظامی
  • «گیرم که مارچوبه کند تن بشکل مار// کو زهر بهر دشمن و کو مهره بهر دوست» خاقانی
  • «گیسش را توی آسیا سفید نکرده.»

ل

  • «لاف در غریبی، گوز در بازار مسگرها.»
  • «لالائی بلدی چرا خوابت نمی بره.»
  • «لب بود که دندون اومد.»
  • «لقمان حکیم را گفتند: ادب از که آموختی؟ گفت: از بی‌ادبان.» سعدی
  • «لگد به بخت خودش می زنه.»
  • «لگد به گور حاتم زده.»
  • «لنگه کفشی در بیابان نعمتی ست.»
  • «لولهنگش آب می‌گیره.»
  • «لیلی را از دریچه چشم مجنون باید دید.»

م

  • «ما از خیک دست برداشتیم خیک از ما دست برنمیداره.»
  • «ما اینور جوب تو اونور جوب.»
  • «ما اینور جوب تو اونور جوب، فحش بده فحش بستون، پیراهن یکی شانزده تومنه.»
  • «مادر را دل سوزد، دایه را دامن.»
  • «مادرزن خرم کرده، توبره بر سرم کرده.»
  • «مادر که نیست با زن‌بابا باید ساخت.»
  • «مادرمرده را شیون میاموز.»
  • «مارا باش که از بز دنبه می‌خواهیم.»
  • «ما رو باش که رو دیوارِ کی یادگاری می نویسیم .»
  • «مار از پونه بدش میاد، دم لونه اش سبز می شه.»
  • «مار پوست خودشو ول میکنه اما خوی خودشو ول نمیکنه.»
  • «مار تا راست نشه به‌سوراخ نمیره.»
  • «مار خورده افعی شده.»
  • «مار خیلی از پونه خوشش میاد دم لونه‌اش سبز میشه.»
  • «مارگزیده از ریسمان سیاه و سفید میترسه.»
  • «مارگیر را آخرش مار میکشه.»
  • «مارمهره، هر ماری نداره.»
  • «مار هرکجا کج بره توی لونه خودش راست میره.»
  • «ماست را که خوردی کاسه‌شو زیر سرت بزار.»
  • «ماست‌ها را کیسه کردند.»
  • «ماست‌مالی کردن.»
  • «ماستی که ترشه از تغارش پیداست.»
  • «ماست نیستی که انگشتت بزنند.»
  • «ما صدنفر بودیم تنها، اونها سه‌نفر بودند همراه.»
  • «ما که خوردیم اما نگی یارو خر بود، سیرابیت نپخته بود.»
  • «ما که در جهنم هستیم یک پله پائین‌تر.»
  • «ما که رسوای جهانیم غم عالم پشمه.»
  • «مال است نه جان است که آسان بتوان داد.»
  • «مال بد بیخ ریش صاحبش.»
  • «مال به یکجا میره ایمون به هزار جا.»
  • «مالت را خار کن خودت را عزیز کن.»
  • «مال خودت را محکم نگهدار همسایه را دزد نکن.»
  • «مال خودم مال خودم مال مردمم مال خودم.»
  • «مال دنیا و بال آخرته.»
  • «مال ما گل مناره، مال مردم زیر تغاره.»
  • «مال مفت صرافی نداره.»
  • «پول باد آورده چند و چون نداره.»
  • «مال ممسک میراث ظالمه.»
  • «مال همه ماله، مال من بیت‌الماله.»
  • «ماما‌آورده را مرده‌شور میبره.»
  • «ماما که دوتا شد سر بچه کج در میاد.»
  • «ما و مجنون همسفر بودیم در دشت جنون// او به مطلب‌ها رسید و ما هنوز آواره‌ایم»
  • «مهر درخشنده چو پنهان شود// شب‌پره بازیگر میدان شود»
  • «ما هم تون را میتابیم هم بوق را میزنیم.»
  • «ماه همیشه زیر ابر پنهان نمیمونه.»
  • «ماهی رو هر وقت از آب بگیری تازه‌است.»
  • «ماهی، ماهی رو میخوره، ماهی‌خوار هر دو را.»
  • «ماهی و ماست؟ عزرائیل میگه بازم تقصیر ماست؟»
  • «مبارک خوشگل بود آبله هم درآورد.»
  • «مثقال نمکه خروار هم نمکه.»
  • «مثل سیبی که از وسط نصف کرده باشند.»
  • «مثل سگ پشیمونه.»
  • «مثل کنیز ملا باقر.»
  • «مرد چهل ساله تازه اول چلچلیشه.»
  • «مرد آنست که در کشاکش دهر// سنگ زیرین آسیا باشد»
  • «مرد خردمند هنر پیشه را// عمر دو بایست در این روزگار// تا به یکی تجربه آموختن// با دگری تجربه بردن به کار» سعدی
  • «مرد که تنبوتش دو تا شد بفکر زن نو میافته.»
  • «مرده را رو که بدی بکفن خودش میرینه.»
  • «مردی را پای دار میبردند زنش میگفت: یه شلیته گلی برای من بیار.»
  • «مردی که نون نداره اینهمه زبون نداره.»
  • «مرغ بیوقت‌خوان را باید سر برید.»
  • «مرغ زیرک که میرمید از دام؛ با همه زیرکی به دام افتاد.»
  • «مرغ گرسنه ارزن در خواب می‌بینه.»
  • «مرغ، هم تخم میکنه هم چلغوز.»
  • «مرغ همسایه غازه.»
  • «مرغی را که در هواست نباید به سیخ کشید.»
  • «مرغ یه پا داره.»
  • «مرغی که انجیر میخوره نوکش کجه.»
  • «مرگ برای من، گلابی برای بیمار.»
  • «مرگ به فقیر و غنی نگاه نمیکنه.»
  • «مرگ خوبه اما برای همسایه.»
  • «مرگ میخواهی برو گیلان.»
  • «مرگ یه بار شیون یه بار.»
  • «مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد» (نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود ...) سعدی
  • «مزد خرچرونی خرسواریست.»
  • «مزد دست مهتر چس یابو است.»
  • «مستمع صاحب سخن را بر سر ذوق آوَرَد.»
  • «مسجد نساخته گدا درش ایستاده.»
  • «مسجد جای خوابیدن نیست.»
  • «مسلمانان در گور و مسلمانی در کتاب.»
  • «مشتری آخر شب خونش پای خودشه.»
  • «مُشک آن است که ببوید؛ نه آن که عطار بگوید.»
  • «مَشک خالی و پرهیز آب.»
  • «معامله با خودی غصه داره.»
  • «معامله نقد بوی مشک میده.»
  • «معما چو حل گشت آسان شود.»
  • «مغز خر خورده.»
  • « مفت باشه؛ کوفت باشه.»
  • «مفرداتش خوبه اما مرده‌شور ترکیبشو ببره.»
  • مگس به فضله‌ش بشینه تا مورچه‌خورت دنبالش میدوه.»
  • «مگه سیب سرخ برای دست چلاق خوبه؟»
  • «مگه کاشونه که کپه با فعله است؟»
  • «ملا شدن چه آسون، آدم شدن چه مشکل.»
  • «ملا نصرالدین صنار میگرفت سگ اخته می‌کرد یکعباسی میداد میرفت حموم.»
  • «من آنچه شرط بلاغ است با تو می‌گویم// تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال» سعدی
  • «من از بیگانگان هرگز ننالم// که با من هرچه کرد آن آشنا کرد» حافظ
  • «من کجا و خلیفه در بغداد.»
  • «من میگم خواجه‌ام تو میگی چند تا بچه داری؟»
  • «من میگم نره تو میگی بدوش.»
  • «من میگم انف، تو نگو انف، تو بگو انف.»
  • «من نوکر حاکمم نه نوکر بادنجان.»
  • «موریانه همه چیز خونه را می‌خوره جز غم صاحب‌خونه را.»
  • «موش تو سوراخ نمی‌رفت جارو به دمبش می‌بست.»
  • «مورچه چیه که کله پاچش چی باشه.»
  • «موش به همبونه (کیسه) کار نداره همبونه به موش کار داره.»
  • «موش و گربه که با هم بسازند دکان بقالی خراب می‌شه.»
  • «مهتاب نرخ ماست را می‌شکنه.»
  • «مه فشاند نور و سگ عوعو کند// هرکسی بر طینت خود می‌تند» مولوی
  • «مهمون باید خنده‌رو باشه اگر چه صاحب‌خونه، خون گریه کنه.»
  • «مهمون تا سه روز عزیزه.»
  • «مهمون خر صاحب‌خونه‌است.»
  • «مهمون که یکی شد صاحب‌خونه گاو می‌کشه.»
  • «مهمون، مهمونو نمیتونه ببینه صاحب‌خونه هردو را.»
  • «مهمون ناخونده خرجش پای خودشه.»
  • «مهمون هرکی، در خونه هرچی.»
  • «میون حق و باطل چهار انگشته.»
  • «میون دعوا حلوا خیر نمی‌کنند.»
  • «میون دعوا نرخ معین می‌کنه.»
  • «می بخور، منبر بسوزان، مردم‌آزاری مکن.»
  • «می‌خوای عزیز بشی یا دور شو یا کور شو.»
  • «میراث خرس به کفتار می‌رسه.»
  • «میراث‌خوار بهتر از چشته‌خوره.»
  • «میوه خوب نصیب شغال می‌شه.»
  • «میهمان سخت عزیز است ولی همچو نفس// خفقان آرد اگر آید و بیرون نرود»
  • «مو از ماست کشیدن»